İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunlu hale getirilmekte, gelirlerin toplanması ve harcama yapılmasına imkan veren bütçeye ilişkin kararlar ile, imar ve gecekondu sorunlarının engellenmesi için bu konuların öncelikle ihtisas komisyonlarında görüşülmesi sağlanmaktadır. Kurulması zorunlu olan komisyonların bulunmadığı belediyelerde, ilk meclis toplantısında bunların teşkil edilmesi gerekmektedir.

İhtisas komisyonlarının oluşumu Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 21 inci maddesinde; Meclis, görev süresi bir yılı geçmemek üzere, nisbî çoğunlukla en az üç, en çok beş üyeden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Büyükşehir belediyelerinde bu komisyonlar en az beş en çok dokuz üyeden oluşturulur. Meclis, komisyonlara üye seçiminden önce kurulacak komisyonu ve üye sayısını belirler. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000 in üzerinde olan belediyelerde plan ve bütçe komisyonu ile imar komisyonunun kurulması zorunludur.

Komisyonlar, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İhtisas komisyonlarına siyasi parti grupları aday gösterebileceği gibi, üyeler de o partiden aday olabilir. Birden fazla komisyonda görev almak mümkündür.

Komisyonların toplam üye sayısının meclis üye tam sayısından fazla olduğu durumlarda komisyona üye veremeyen siyasi partilerin üyeleri ile bağımsız üyeler meclis kararıyla komisyonlarda görev alabilirler.

Komisyon üyeliklerinde eksilme olduğu takdirde süreyi tamamlamak üzere yeni üye seçilir. Komisyon toplantılarına üst üste üç defa mazeretsiz olarak katılmayan üyenin üyeliği meclis kararı ile düşürülebilir.

Komisyonlar üyeleri arasından bir başkan ve bir başkan vekili seçer. İhtisas komisyonları üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Komisyonlar çalışmalarında uzman kişilerden de yararlanabilir.

Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere belediye meclisi tarafından belirlenecek bedel karşılığında verilir.

Gerektiğinde bir konu meclis başkanınca birden fazla komisyona havale edilebilir. Yönetmelik maddesi, ihtisas komisyonlarının oluşumu hususunda ayrıntılı düzenlemelere yer vermek suretiyle, tereddütlerin bir ölçüde önüne geçmeyi amaçlamıştır.

İlgili ihtisas komisyonlarında görüşülen konular, müteakip meclis toplantısında karara bağlanacaktır. Aynı hüküm, 5216 sayılı Kanunun ihtisas komisyonlarına dair maddesinde de yer almaktadır.

Ancak, ihtisas komisyonlarına havale edilen konuların, havale edildiği tarihten itibaren 5 günlük meclis toplantısı döneminden sonra mı, yoksa 5 günlük toplantı döneminde mi toplanarak görüşüleceği hususunda tereddüte düşüldüğü yönünde İçişleri Bakanlığına sürekli müracaatta bulunulmaktadır. Hüküm aynı olduğu için, emsal teşkil etmesi bakımından başvurulara verilen cevab aşağıdaki gibidir.

 “…ihtisas komisyonları eğer isterlerse kendilerine havale edilen konuların görüşülmesi için, meclis toplantısı bitmeden görüşmelere başlayabilecektir. Ancak, ihtisas komisyonu üyesi aynı zamanda meclis üyesi olduğundan, bu görüşmeler meclis toplantısını aksatacaksa meclis toplantısı bittikten sonraki ilk iş günü görüşmelere başlamasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde görüş verilmiştir.

Yine ihtisas komisyonu toplantıları hakkında bir başka tereddüt konusu; belediye meclisince komisyona havale edilen ve rapora bağlanan hususların, belediye başkanınca ilk meclisin gündemine alınmadan uzmanlara inceletme imkanı bulunup bulunmadığı hakkındadır.

Bu konu hakkındaki görüş de; “… komisyona havale edilen ve rapora bağlanan konunun, müteakip meclis toplantısında gündeme alınarak meclis tarafından verilecek karara göre hareket edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklindedir.

Hem meclis, hem ihtisas komisyonu, hem de encümen toplantılarına katılımlar için ödenecek huzur hakları konusunda İzmir Karşıyaka Belediye Başkanlığına gönderilen İçişleri Bakanlığının 3.5.2005 tarihli ve 81174 sayılı yazısında; “…Kanunun 24 üncü maddesi çerçevesinde oluşturulan ihtisas komisyonlarından imar komisyonu en fazla 10, diğer komisyonlar 5 iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandıracak ve bu sürenin sonunda meclise sunacaklardır. Komisyonların kesintisiz mi, yoksa aralıklarla mı toplanacağına, iş yüküne göre komisyon tarafından karar verilecektir.

Meclis toplantısı ve ihtisas komisyonu toplantısı aynı güne rastladığı takdirde, meclis üyesi her iki toplantıya da katılmış ise, yalnızca meclis toplantısı için huzur hakkı alabilecek, farklı günlerde yapılan hem meclis, hem ihtisas komisyonu toplantısına katılan üyelere ise Kanunda belirtilen sınırlamalar dahilinde her iki toplantı için de huzur hakkı ödenebilecektir.

....

Meclis ve ihtisas komisyonu toplantısı aynı güne rastlar ve üye her ikisine de katılırsa, yalnızca bir günlük huzur hakkı ödenecektir. Ancak, meclis ve encümen toplantısı aynı güne rastlar ve üye her ikisine de katılırsa, meclis toplantısı için huzur hakkı, encümen toplantısı için aylık ödenek ödenebilecektir.” Denilmiştir.

İhtisas Komisyonuna Üye Seçimi:

Bu çerçevede, her iki partinin de eşit üye sayısına sahip olması durumunda 3 veya 5 kişilik ihtisas komisyonunun ne şekilde oluşturulacağına dair Sulusaray Belediye Başkanlığına gönderilen İçişleri Bakanlığının 08.02.2005 tarihli ve 80326 sayılı yazısı “İlgi yazınızda belirtilen rakamlara göre komisyon oluşturulmasına dair hesaplama aşağıda gösterilmiştir.

                        Belediye Meclisi toplam üye sayısı      : 9

                        DYP                                                    : 4

                        MHP                                                   : 4

AKP                                                   :  1

                        Üyelerin toplam üye sayısına oranları

                        DYP                                                    : 4/9 = 44,44

                        MHP                                                   : 4/9 = 44,44

AKP                                                   : 1/9 = 11,11

(Oranlar en yüksek 3, 4 ve 5 oranı bulununcaya kadar sırasıyla 1, 2, 3, 4, 5,…. rakamlarına bölünür)

                                   1                      2                      3                      4                      5

DYP     :                      44,44               22,22               14,81               11,11               8,88

MHP    :                      44,44               22,22               14,81               11,11               8,88

AKP     :                      11,11               5,55                 3,70                 2,77                 2,22

Bu hesaplamaya göre, en yüksek orana sahip sayılar sırasıyla 44,44, 22.22, 14.81 sayılarıdır.

            DYP ve MHP eşit üye sayısına sahip olduğu için, 3 ve 5 kişilik komisyon kurulması halinde oranlarda eşitlik bulunduğundan bu mümkün olamamaktadır. Kanunda üçten az, beşten fazla olmamak üzere denildiğine göre, 4 kişilik komisyon üyeliğinin 2 DYP, 2 MHP olarak paylaştırılması uygun olacaktır.” şeklindedir.

            Eşit üye sayısına mensup partilere göre bir örnek İçişleri Bakanlığının İzmir-Doğanbey Belediye Başkanlığına gönderdiği 26.10.2005 tarihli ve 82813 sayılı yazısında “İlgi yazınızda, belediye meclisi üye sayısının belediye başkanı dahil 5 AKP, 5 CHP olmak üzere  toplam 10 olduğu, ihtisas komisyonlarının oluşturulmasında ise belediye başkanının bulunduğu taraf çoğunluk olduğu için 3 kişilik komisyonlara 2 AKP’li, 1 CHP’li, 5 kişilik komisyonlara 3 AKP’li, 2 CHP’li üye alındığı belirtilmekte ve yapılan işlemin doğru olup olmadığı sorulmaktadır.

5393 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin ikinci fıkrasında “İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur.”

            9.10.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında “Meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Ancak karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Belediye başkanı, meclis üye tam sayısına dâhildir. Oyların eşitliği halinde başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır.”,

            21 inci maddesinde “Meclis, görev süresi bir yılı geçmemek üzere, nisbî çoğunlukla en az üç, en çok beş üyeden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Büyükşehir belediyelerinde bu komisyonlar en az beş en çok dokuz üyeden oluşturulur. Meclis, komisyonlara üye seçiminden önce kurulacak komisyonu ve üye sayısını belirler. İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000 in üzerinde olan belediyelerde plan ve bütçe komisyonu ile imar komisyonunun kurulması zorunludur.

            Komisyonlar, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İhtisas komisyonlarına siyasi parti grupları aday gösterebileceği gibi, üyeler de o partiden aday olabilir. Birden fazla komisyonda görev almak mümkündür.

            Komisyonların toplam üye sayısının meclis üye tam sayısından fazla olduğu durumlarda komisyona üye veremeyen siyasi partilerin üyeleri ile bağımsız üyeler meclis kararıyla komisyonlarda görev alabilirler.

            Komisyon üyeliklerinde eksilme olduğu takdirde süreyi tamamlamak üzere yeni üye seçilir. Komisyon toplantılarına üst üste üç defa mazeretsiz olarak katılmayan üyenin üyeliği meclis kararı ile düşürülebilir.

            İmar ve bütçeye ilişkin konular hakkında meclis tarafından karar alınmadan önce ilgili komisyonlarda görüşülmesi zorunludur.

            İhtisas komisyonları toplantılarını, meclisin toplantı süresinde veya müteakip günlerde yapar. İmar ve bayındırlık komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır ve raporunu meclise sunar. Rapor  Kanunda öngörülen sürenin sonunda meclise sunulmadığı takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.

            İhtisas komisyonları toplantılarına Kanunda belirtilen kişi, kurum ve kuruluşların katılımına ilişkin usul ve esaslar hakkında meclis önceden genel bir karar alabileceği gibi herhangi bir komisyon toplantısı için ayrıca bir karar da alabilir. Meclisin bir karar almadığı durumlarda komisyon uygun gördüğü takdirde katılım için gerekli tedbirleri alır.

            Komisyonlar üyeleri arasından bir başkan ve bir başkan vekili seçer. İhtisas komisyonları üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Komisyonlar çalışmalarında uzman kişilerden de yararlanabilir.

            Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere belediye meclisi tarafından belirlenecek bedel karşılığında verilir.

            Gerektiğinde bir konu meclis başkanınca birden fazla komisyona havale edilebilir.”,

            hükümleri bulunmaktadır.

Yukarıdaki hükümlere göre, belediye başkanı meclis üye tam sayısına dahildir. İhtisas komisyonları ise, her siyasi parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının, meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle en az üç, en çok beş üyeden oluşturulabilecektir. Dolayısıyla komisyonların 4 kişiden oluşturulması da mümkündür. Eğer komisyonların 3 veya 5 kişilik komisyon kurulması durumunda üçüncü veya beşinci üyenin hangi partiden seçileceği belirlenemeyecektir.

            Kanuna ve Yönetmeliğe göre komisyonlara 3 kişi ile 5 kişi arasında üye seçilebileceğinden, Belediyenizce oluşturulacak komisyonların 4 kişiden teşekkül ettirilmesi, 3 ya da 5 kişiden oluşturulması isteniyorsa, bu durumda üçüncü veya beşinci üyenin hangi partiden seçileceğinin kur’a usulüyle belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

            İhtisas Komisyonu ve Denetim Komisyonu seçimleri yapılırken Belediye Başkanını da dahil etmek gerekir.

            DENETİM KOMİSYONU

Denetim komisyonuna ilişkin olarak Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 22 nci maddesinde Kanunun uygulanmasına yönelik olarak “İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000’in üzerindeki belediyelerde, her yılın Ocak ayı toplantısında meclis, üyeleri arasından gizli oyla üye sayısı üçten az, beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur.

Denetim komisyonu, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur. Komisyona üye seçiminde ihtisas komisyonlarına üye seçimindeki usul ve esaslar uygulanır.

Denetim komisyonu kendi arasından bir başkan, bir başkan vekili seçer. Denetim komisyonu üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar alır.

Denetim komisyonu, belediye binası içinde belediye başkanı tarafından belirlenen yerde çalışır ve çalışmalarında uzman kişi ve kuruluşlardan yararlanabileceği gibi kamu kuruluşları personelinden de yararlanabilir. Komisyon tarafından istenen bilgi ve belgelerin iade edilmek üzere verilmesi zorunludur.

Denetim komisyonlarında görev yapan meclis üyelerine huzur hakkı ödenebileceğine dair 5272 sayılı Belediye Kanunu yürürlükte iken Zonguldak Valiliğine gönderilen 05.04.2005 tarihli ve 80955 sayılı yazıda; “Denetim komisyonu meclisin Ocak ayı toplantısında oluşturulacak ve çalışmasını Şubat ayı sonuna kadar tamamlayacaktır. Komisyonunun toplantı günleri iş durumuna göre komisyon tarafından belirlenecek ve komisyon üyelerine fiilen çalışılan  gün sayısı kadar huzur hakkı ödenecektir. Ancak, Kanunda bu komisyonun çalışma süresi Şubat ayı sonu ile sınırlandırıldığından, Şubat ayı sonrasında yapılan toplantılar için huzur hakkı ödenmesine imkan bulunmamaktadır.” denilmiştir. 5272 sayılı Kanunu yürürlükten kaldıran 5393 sayılı Kanunda da, önceki uygulamalarda aksayan yönler tespit edildiğinden, denetim komisyonu çalışmalarının 45 iş günü içinde tamamlanacağına yer verilmiştir. Her ne kadar 5393 sayılı Kanunda da komisyonu teşkil eden belediye meclis üyelerine huzur hakkı verilip verilmeyeceğine yer verilmemişse de, Kanunun 32 nci maddesi çerçevesinde komisyon toplantılarına katılan meclis üyelerine, kanunda belirtilen toplantı gün sayısını geçmemek üzere huzur hakkı verilebilecektir.

            Aynı gün, hem denetim komisyonu hem de ihtisas komisyonu toplantısı yapılması halinde, her iki toplantıya da katılan üyeye huzur hakkı verilebilecek midir?

Bu konu Karşıyaka Belediye Başkanlığı tarafından açıklama istenmiş olup, İçişleri Bakanlığınca verilen 22.03.2005 tarihli ve 80262 sayılı cevap yazısında “…aynı gün yapılan denetim komisyonu ile başka bir ihtisas komisyonu toplantısının her ikisine de katılan üyeye bir günlük huzur hakkı verilecektir.” denilmiştir.

            Belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilen belediye meclis üyesinin aynı zamanda Denetim Komisyonu üyesi olarak görevlendirilip görevlendirilemeyeceği konusundaki görüş sorulmuştur. İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliğinin 25.2.2005 tarihli ve 884 sayılı yazısın da; “Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü konuya ilişkin olarak; “Belediye başkan yardımcısı, belediyenin iş ve işlemleriyle ilgili olarak görev yapacak olup, yetki devri halinde imza atabilecektir.

Denetim komisyonu ise, belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile hesap ve işlemlerinin denetimi için oluşturulacağından, başkan yardımcısının denetim komisyonunda da üye olması durumunda, denetim sağlıklı yapılamayacağından, iki görevin aynı kişide birleşmesinin uygun olmayacağı” Şeklindedir.

Maddenin 5 inci fıkrasına göre de Komisyon çalışmasını 45 iş günü içinde tamamlayacak ve buna ilişkin raporunu Mart ayının sonuna kadar Meclis başkanlığına sunacaktır. Kanunun 56 ncı maddesine göre Başkanın hazırlayacağı faaliyet raporu ise Nisan ayı toplantısında Meclise sunulacaktır.

Diğer taraftan, 24. maddede yer alan İhtisas Komisyonları üyelerinin seçiminde gizlilik aranmaz iken Denetim Komisyonlarının keza uzmanlık (en azından genel bilgi birikimi) isteyen üyeliklerine seçimde gizlilik kuralının getirilmesi de anlamsızdır.

Son fıkra ile ilgili bir görüşümüzü de ayrıca belirtelim.

Meclis bir karar organıdır. O organda ilgili icrai işlerin belediye başkanlığı aracılığı ile yapılması uygun düşer. Dolayısıyla bir suç duyurusunda bulunulacaksa (bu duyuru belediye başkanı ile ilgili olmadıkça) meclis başkanının isteği üzerine belediye başkanınca yapılması mantıklı olur.

Denetim komisyonu çalışmalarında görevlendirilecek kişilerde aranacak şartlar ise Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinde açıklanmıştır.

            Ancak, siyasi partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde teşkilatlarında halen görevli olan kişiler, denetim komisyonlarında uzman olarak görevlendirilemeyecektir.

            Denetim komisyonuna üye seçimi

            Uşak Belediye Başkanlığına İçişleri Bakanlığınca gönderilen 13.01.2005 tarihli ve 80121 sayılı yazıda; “İlgi yazınızda, başkan dahil toplam 32 üyesi bulunan belediye meclisinden denetim komisyonuna seçilecek üyeler hakkında tereddüde düşüldüğü belirtilmektedir.

            Yazınızda verilen bilgilere göre 3 kişilik ve 5 kişilik denetim komisyonu üye seçiminin hesaplanması aşağıda gösterilmiştir;

Belediye Meclisi toplam üye sayısı      : 32

            AKP                                                    : 16

            MHP                                                   :   9

CHP                                        :   7

            Üyelerin toplam üye sayısına oranları

            AKP     : 16/32= 50.00

            MHP    :   9/32=  28.12

CHP    :   7/32=  21.87

Nispi Temsil Yöntemi İle Üye Belirlenmesi :

(Oranlar en yüksek 3 ve 5 sayısı bulununcaya kadar sırasıyla 1, 2, 3, 4, 5,…. Rakamlarına bölünür)

                        1                      2                      3                      4                      5

AKP     :           50.00               25.00               16.66               12.50               10.00

MHP    :           28.12               14.06                 9.37                 7.03                 5.62

CHP                21.87               10.93                 7.29                 5.46                 4.37

Bu hesaplamaya göre, en yüksek orana sahip sayılar sırasıyla 50.00, 28.12, 25.00, 21.87 ve 16.66 sayılarıdır.

3 kişilik denetim komisyonunda iki üye AKP, 1 üye MHP’den belirlenecektir. 5 kişilik denetim komisyonu kurulmak isteniyorsa, 3 üye AKP, 1 üye MHP, 1 üye de CHP’den yer alacaktır. Denilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda ihtisas komisyonları düzenlenmiş olmakla birlikte denetim komisyonundan söz edilmemiştir. Ancak 5216 sayılı Kanunun 28 inci maddesinde “Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir, büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyeleri hakkında da uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.

Bu bakımdan, büyükşehir belediyelerinde de denetim komisyonu kurulması gerekmektedir.

Yorumlar (1)

...
Yazan arif tezcan, Şubat 17, 2010

denetim komisyonu her siyasi parti grubunun ve bagımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması süretiyle oluşur deniliyor.hesaplama formülü belli ancak 5 kişiden oluşacak denetim komisyonu düşünelim hesaplamaya göre a partisi 3 üye b partisi iki üye çıkarması gerekiyor.ancak seçimde a partisinden 5 kişi aday oluyor b partisinden 2 kişi aday oluyor yapılan gizli oylamada en çok oyu a partisinin 5 adayı alıyor.ne gibi bir yol izlemek gerekir.sorum açıklama olması anlamında ilerde yaşanabilir bu tür olaylar

report abuse

OY (-)

OY ( )

Oylar: -1

İsim

Email

Yorum

smaller | bigger

Gösterilen karakterleri yaz

Yorum Ekle